ਪਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੇ ਬੇਕਸੂਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੋਹੀ, ਸੱਚ ਦਬਿਆ ਰਿਹਾ, ਮਾਫ਼ੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਈ

ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਜੰਗ ਲੱਖਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ, ਸੱਚ ਦਬਿਆ ਰਿਹਾ। ਅੱਜ ਵੀ ਸਵਾਲ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ।

Last Updated : 22 January 2026, 04:49 PM IST

ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਡਰ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਡਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਜੰਗ ਲੋਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਧਮਾਕੇ ਦੂਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਪਰ ਜ਼ਹਿਰ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਿਆ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਚ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੌਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਲੱਖਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕੌਣ ਲਏਗਾ?

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰੋੜਾਂ ਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਕੈਂਸਰ ਵਧਿਆ। ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਧੀਆਂ। ਅਜੀਬ ਬੁਖਾਰ ਫੈਲੇ। ਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੀਆਂ। ਫਾਈਲਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਅਸਲ ਅੰਕੜੇ ਲੁਕਾਏ ਗਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਸੂਰ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਪੀ ਚੁਣੀ ਗਈ।

ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ‘ਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੁਰਮ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਹਾਦਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕ਼ੀਮਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਨਸਾਨ ਸਸਤਾ ਸੀ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਅਪਰਾਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਨੀਤੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਹਥਿਆਰ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ‘ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਿਲਿਆ?

ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਸੀ। ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਕਈ ਪਿੰਡ ਅੱਜ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਇਲਾਜ ਲਈ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਪੱਲਾ ਛਡਾਇਆ। ਨਾ ਸਾਫ਼ ਮਾਫ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ। ਇਨਸਾਫ਼ ਅਧੂਰਾ ਹੀ ਰਿਹਾ।

ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਉਂ ਪੀੜਤ ਹੋਏ?

ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਅਸਰ ਸਾਰੇ ‘ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਗਰਭ ‘ਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ। ਕਈ ਬੱਚੇ ਬਿਮਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਔਰਤਾਂ ‘ਚ ਕੈਂਸਰ ਵਧਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਦਿਨ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ। ਹਕੀਕਤ ਛੁਪਾਈ ਗਈ।

ਅੱਜ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਉਂ ਮੁਕਿਆ ਨਹੀਂ?

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ‘ਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੱਜ ਫਿਰ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਡਰ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਦੁਨੀਆ ਫਿਰ ਉਹੀ ਗਲਤੀ ਕਰੇਗੀ। ਕੀ ਫਿਰ ਚੁੱਪੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

ਤਾਕਤਵਰ ਦੇਸ਼ ਮਾਫ਼ੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਕਿਉਂ ਹਨ?

ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਮਾਫ਼ੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜੁਰਮ ਮੰਨਣਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਰ ਹੈ। ਮਾਫ਼ੀ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੀਰੋ ਦੀ ਥਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਇਹ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੱਚ ਹੈ।

Tags :