ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਦੌਰਾਨ ਜਤਾਇਆ ਗਿਆ ਵਿਰੋਧ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ 

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਗਏ ਸਿੱਖ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਨੂੰ ਹਾਕਾ ਨੱਚ ਰਾਹੀਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ

ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਲਿਖਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਟੀਮ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਮੰਨੇ। ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਗਈ। ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ ਗਲਤ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਡਰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਕਮੀ ਵਿਰੋਧ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਥਾਂ ਟਕਰਾਅ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।

ਹਾਕਾ ਨੱਚ ਰਾਹੀਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਸੀ?

ਹਾਕਾ ਨੱਚ ਮਾਓਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਮੌਕੇ ਇਸਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਜਤਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ ਹੋਰ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਨੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਟਕਰਾਅ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ।

ਕੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ ਸੀ?

ਸਿੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਨ। ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਾਲੀ ਜਾਂ ਧਮਕੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਦਬ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੁਲੂਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਆਸਥਾ ਜਤਾਉਣਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਕੀ ਕਿਰਪਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ?

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾਨ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਹੱਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਰਤਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਸਮਝਣਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਕੀ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ?

ਇਹ ਘਟਨਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਬੂਲਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਇਜ਼ਜ਼ਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਮੁੱਲ ਹੈ।

ਕੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਠੀਕ ਨਿਭਾਇਆ?

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਾਲਾਤ ਸੰਭਾਲੇ। ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਛਵੀ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ?

ਇਹ ਘਟਨਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਛਵੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹਿਲਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਜ਼ਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਾਂਝ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।

ਕੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?

ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ ਪਰ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਸਥਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਬਰ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਸੰਭਾਲੇ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਇਸ ਮਸਲੇ ਦਾ ਹੱਲ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਹਾਂ ਇਸ ਮਸਲੇ ਦਾ ਹੱਲ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਮੱਧਸਥ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਗਲਤਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਂਝ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਹੈ।