Last Updated :
12 June 2026, 03:09 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਲੇਸੀਮੀਆ ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਲੱਡ ਡਿਸਆਰਡਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ। ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਇਰਸ ਜਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੀ। ਜੇ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਜ਼ੀਨ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਹਰ ਗਰਭਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਮੇਜਰ ਹੋਣ ਦਾ ਲਗਭਗ 25 ਫੀਸਦੀ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਮ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ, ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਪੀਲਾਪਣ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਕੱਦ ਦਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਵਧਣਾ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ, ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਜ਼ੀਨ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਮੈਰਿਟਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਮੇਜਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਿਯਮਤ ਬਲੱਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਿਊਜ਼ਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਨ ਮੈਰੋ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੀਨ ਥੈਰੇਪੀ ਉੱਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਖੋਜ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਜਗਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
