Last Updated :
28 July 2026, 04:25 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਗਲੇਨੀਗਲਜ਼ ਅਵੇਅਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕਾਰਡਿਏਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਵਿਜੈ ਸੂਰਮਪੱਲੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵਾਕਿੰਗ, ਜੌਗਿੰਗ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਐਰੋਬਿਕ ਕਸਰਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵੀ ਦਿਲ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬੈਂਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਾਇੋਕਾਈਨਜ਼ (Myokines) ਨਾਮਕ ਤੱਤ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਘਟਾਉਣ, ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਤੱਤ ਦਿਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਈਪ-2 ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।
ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਜ਼ਨ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਸਰਤ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਵਾਲੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (Resting Blood Pressure) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਜਾਂ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਨੂੰ ਐਰੋਬਿਕ ਕਸਰਤ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਚੰਗੀ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵਾਕਿੰਗ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਤੈਰਾਕੀ ਜਾਂ ਜੌਗਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਦਿਨ ਸਟਰੈਂਥ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬੇਕਾਬੂ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ, ਗੰਭੀਰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਵਜ਼ਨ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਕਸਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬੈਂਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਤੀਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ, ਤਣਾਅ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
