Courtesy: Credit: OpenAI
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪਰਕ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਉਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ CIA ਦੇ ਮੁਖੀ ਜੌਨ ਰੈਟਕਲਿਫ ਦਾ ਮਾਸਕੋ ਦੌਰਾ ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਖਾਸ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਭਾਲ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐੱਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਹਨ।
ਜੌਨ ਰੈਟਕਲਿਫ 25 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਪਹੁੰਚੇ। CIA ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਪੱਖ ਵੱਲੋਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਪਰ ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਰੂਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਜੀਤ ਡੋਭਾਲ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਯੀ ਨਾਲ 25ਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਾਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਰਿਹਾ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਆ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਹ ਬੈਠਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐੱਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਪਾਰ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਊਰਜਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਲਗਭਗ 200 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਫ਼ਦ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਵੇਸ਼, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ, ਏਆਈ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਊਰਜਾ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਰੀਅਮ ਨਵਾਜ਼ ਵੀ ਚੀਨ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਹਿਯੋਗ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਮੀਕਰਨ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਰੂਸ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝ, ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਗਰਮੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।