Last Updated :
03 April 2023, 11:26 AM IST
ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੋਗਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਨੁਲੋਮ ਵਿਲੋਮ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਹੈ।ਅਨੁਲੋਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਕੁਦਰਤੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ” ਅਤੇ ਵਿਲੋਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ “ਉਲਟ ਜਾਂ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ” ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਾਹ ਲੈਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 3 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਊਰਜਾ ਚੈਨਲ ਹਨ – ਸੱਜੀ ਨੱਕ ਦੀ ਨੱਕ ਸੂਰਜੀ ਜੌ ਤਾਪ ਊਰਜਾ/ਮਰਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖੱਬੀ ਨੱਕੜੀ ਚੰਦਰ ਦੀ ਠੰਢਕ ਊਰਜਾ ਜੌ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ 2 ਪਾਸੇ ਇਕਸੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨੁਲੋਮ ਵਿਲੋਮ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੋਹਾਂ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਓ
• ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੱਜੀ ਨੱਕ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਹ ਲਓ। ਆਪਣੀ ਸੱਜੇ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਨੱਕ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ।
• ਦੁਬਾਰਾ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਹ ਲਓ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਹ ਛੱਡੋ, ਇਹ ਇੱਕ ਗੇੜ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ 10-15 ਚੱਕਰ ਲਗਾਓ।
1. ਇਹ ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2. ਇਹ ਊਰਜਾ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3. ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਮਾਈਗਰੇਨ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਮਿਰਗੀ, ਗੁੱਸਾ, ਚਿੰਤਾ, ਆਲਸ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4. ਇਹ ਆਭਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
