Last Updated :
29 July 2026, 06:12 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਡਾਈਜੈਸਟਿਵ ਐਂਡ ਕਿਡਨੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (NIDDK) ਅਨੁਸਾਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਵਧੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਇਬਿਟਿਕ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਝਨਝਨਾਹਟ, ਜਲਨ ਜਾਂ ਸੁੰਨਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਪੈਰ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਜਾਂ ਛਾਲੇ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਦੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇਰ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੁੱਕੀ ਚਮੜੀ, ਫੱਟੀਆਂ ਐੜੀਆਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛਾਲੇ ਪੈਣਾ, ਜ਼ਖ਼ਮ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚਮੜੀ ਲਾਲ ਜਾਂ ਸੁੱਜੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਸ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਪੈਰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ, ਸੁੰਨਪਨ, ਜਲਨ, ਤੁਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਣਾ, ਨਖ਼ੂਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਸੋਜ ਆਉਣਾ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਕਾਓ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਾਇਸਚਰਾਈਜ਼ਰ ਲਗਾਓ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰੀਮ ਨਾ ਲਗਾਓ।
ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹੀ ਫਿਟਿੰਗ ਵਾਲੇ ਜੁੱਤੇ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਮੋਜ਼ੇ ਪਹਿਨੋ। ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਨਾ ਚੱਲੋ। ਜੇਕਰ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ, ਛਾਲਾ, ਸੋਜ ਜਾਂ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲੈਣਾ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਲੈਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ। ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
