ਹੋਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਵਾਦ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਾਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਲੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੀ ਤੇ ਗੁੜ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਰੌਣਕ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੋਲੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਕਈ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੁਰਮੀ, ਬਟਰੀ, ਗੁਜੀਆ, ਪਪੜੀ ਅਤੇ ਮਾਲਪੂਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਹਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਨਮਕੀਨ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਪਕਵਾਨ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਲੀ ‘ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਖਾਸ ਤਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਖੁਰਮੀ ਅਤੇ ਪਪੜੀ ਹੋਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਕਵਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਆਟੇ, ਬੇਸਨ ਅਤੇ ਗੁੜ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਕ ਵੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਕਰਕਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਭਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਭਾਰਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤਾਜ਼ੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇਹ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ‘ਤੇ ਸੁਰਹਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਖਾਸ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੇਂਹੂਂ ਦੇ ਆਟੇ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁੜ ਦਾ ਸੀਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸੇ ਸੀਰੇ ਨਾਲ ਆਟਾ ਗੂੰਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਗੂੰਧੇ ਹੋਏ ਆਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਲ ਕੇ ਸੁਰਹਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਕਰਕਰਾ ਤੇ ਸੁਆਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਲਪੂਆ ਵੀ ਹੋਲੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਪੂਏ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਸੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਤਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਘੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਠੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਰਕਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਹੋਲੀ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਠੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਕਈ ਨਮਕੀਨ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਵਾਇਨ ਵਾਲੀ ਬਟਰੀ ਬਹੁਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਸਨ ਦੀ ਨਮਕੀਨ ਸੇਵ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਕਰਕਰੀ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਹ ਨਾਲ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਕਵਾਨ ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁੜ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਕਈ ਵਾਰ ਖਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੇਟ ਭਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਹੋਲੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੋਗੁਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਚਾਵ ਨਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।