Last Updated :
06 April 2023, 01:19 PM IST
ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਸ਼ਨ ਜਾਂ ਫਾਲਤੂ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਮਹਾਵੀਰ ਜਯੰਤੀ 2023 04 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਪੀਆਂ ਅਤੇ ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕੁੰਡਲਗ੍ਰਾਮ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ 13ਵੇਂ ਦਿਨ ਮੋਮ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨਾ ਦਿਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦਾ ਜਨਮ 615 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਜੈਨ ਇਸਨੂੰ 566 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਵੀਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਰਾਣੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸਿਧਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਵਰਧਮਾਨ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ 16 ਸੁਪਨੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਈ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਤੀਰਥੰਕਰਜਾਂ ਬਣੇਗਾ ਯਾਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਵੀਰ 30 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸੱਚ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 12 ਸਾਲ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ “ਮਹਾਵੀਰ” ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਅਦਭੁਤ ਗਿਆਨ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ 72 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਹਾਵੀਰ ਜਯੰਤੀ ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਮਹਾਵੀਰ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਮਾਰੋਹ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਮਹਾਵੀਰ ਜਯੰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮਹਾਵੀਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਲੂਸ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ, ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
