Last Updated :
27 August 2023, 12:59 PM IST
ਚੀਨ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਰਹੱਦੀ ਮਤਭੇਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਤਕਨੀਕੀ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸਰਹੱਦ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਭੂਟਾਨ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ 13ਵੀਂ ਮਾਹਰ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ 21 ਤੋਂ 24 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਾਰੂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ “ਤਿੰਨ-ਪੜਾਵੀ ਰੋਡ ਮੈਪ” ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਉਹ ਸਰਹੱਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਸ ਸੰਯੁਕਤ ਤਕਨੀਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਗਠਨ 13ਵੀਂ ਮਾਹਿਰ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਟੀਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਹਨ। ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਫੌਜੀ ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਡੋਕਲਾਮ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਤਿੰਨ-ਪੜਾਵੀ ਰੋਡ ਮੈਪ” ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਹੱਦੀ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਸੰਯੁਕਤ ਤਕਨੀਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮਤ ਮਾਹਿਰ ਸਮੂਹ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ 14ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਹੱਦ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ 1984 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਡੋਕਲਾਮ ਦੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2021 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ “ਤਿੰਨ-ਪੜਾਵੀ ਰੋਡ ਮੈਪ” ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੋਟੇ ਸ਼ੇਰਿੰਗ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਲਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
