Last Updated :
17 November 2025, 01:06 PM IST
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਤਿੱਖੀ ਬਹਿਸ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਾਂਗਰਸ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਲਈ "ਵੋਟ ਚੋਰੀ" ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲਗਭਗ ਸੌ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ 2004 ਵਿੱਚ ਅਮੇਠੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (NSUI) ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿਹਰਾ ਸਨ। ਉਹ 2017 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ, ਪਰ 2019 ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। 2024 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ।
ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2007 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2009 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 21 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖਿਸਕ ਗਈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 2014 ਵਿੱਚ ਉਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਸਿਰਫ਼ 44 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਸਿਮਟ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ਵਾਦ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧੜੇਬੰਦੀ ਨੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 2018 ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੀਟ, ਅਮੇਠੀ ਵੀ ਹਾਰ ਗਏ।
2022 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ "ਭਾਰਤ ਜੋੜੋ ਯਾਤਰਾ" ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਊਰਜਾਵਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਨਾਟਕ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। 2024 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੁੱਗਣੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ।
ਸਹੀ ਗਣਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਅਗਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 3 ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ 74 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇਹ 63 ਹਾਰ ਗਈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 9 ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਿੱਤੀ। ਸੱਤ ਚੋਣਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਕਾਂਗਰਸ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਭਾਈਵਾਲ ਸੀ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪਾਰਟੀ ਲਗਭਗ 80% ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।
2024 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ। ਪਾਰਟੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਖਾਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਘੱਟ ਰਹੀ।
ਹੁਣ, ਕਾਂਗਰਸ ਵੋਟ ਚੋਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਖ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
