Last Updated :
09 July 2023, 03:48 PM IST
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫਸਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ, ਯਾਨੀ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਵਿਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਢੁਕਵੀਂ ਫਸਲ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ‘ਤੇ 33 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ 6,400 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (ਐਮਐਸਪੀ) ‘ਤੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2022-23 ਦੀ ਫਸਲ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਤਪਾਦਕ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਫਸਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਭਾਵੰਤਰ ਭਰਪਾਈ ਯੋਜਨਾ ਰਾਹੀਂ 1000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਸਹਾਇਤਾ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਫਸਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਖਰੀਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 3 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ 70,287 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 89 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ 37,135 ਕੁਇੰਟਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਸਲ 3,950 ਰੁਪਏ ਤੋਂ 4,725 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਭਾਅ ‘ਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਤੋਂ 26 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ 38 ਫੀਸਦੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 1995-96 ਵਿੱਚ 1.03 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਘਟ ਕੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਨ ਵੀ 1.61 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 1.46 ਲੱਖ ਕੁਇੰਟਲ (14,600 ਟਨ) ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਝਾੜ ਲਗਭਗ 1,778 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ (17.78 ਕੁਇੰਟਲ) ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸਾਨ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦਾ ਬੀਜ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ‘ਤੇ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਗਭਗ 1,14,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਲਗਭਗ 80,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜਾਂ 32,388 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹੋਵੇਗਾ।
