Last Updated :
03 July 2023, 04:01 PM IST
ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਾਨਸੂਨ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਡੈਮਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜੀਵਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਸਮਰੱਥਾ ਡੈਮ ਦੀ ਅਸਲ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੂਰੇ ਭੰਡਾਰ ਪੱਧਰ (ਐਫਆਰਐਲ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸੈਂਟਰਲ ਵਾਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਸੀਡਬਲਯੂਸੀ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਈਵ ਸਮਰੱਥਾ – ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਛੇ – 19.663 ਬਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ (ਬੀਸੀਐਮ) ਹੈ। ਸੈਂਟਰਲ ਵਾਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 30 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਇਹਨਾਂ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ 8.473 ਬੀਸੀਐਮ ਸੀ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ 43 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ 23 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿੱਚ 87 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਔਸਤ ਸਟੋਰੇਜ ਲਾਈਵ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ 31 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਸਮਰੱਥਾ ਡੈਮ ਦੀ ਅਸਲ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੂਰੇ ਭੰਡਾਰ ਪੱਧਰ (ਐਫਆਰਐਲ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੈਂਟਰਲ ਵਾਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ , ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਥੀਨ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 1.233 ਬੀਸੀਐਮ ਜਾਂ 2.344 ਬੀਸੀਐਮ ਦੀ ਐੱਫ ਅਰ ਐਲ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ 53 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ ਹੈ। ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 527.91 ਮੀਟਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 512.44 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 30 ਜੂਨ ਤੱਕ ਇਸ ਡੈਮ ਦਾ ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ 33 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਡੈਮ ਦਾ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਔਸਤ ਲਾਈਵ ਸਟੋਰੇਜ 51 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ (ਭਾਖੜਾ) ਡੈਮ, ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਅਤੇ ਕੋਲ ਡੈਮ 30 ਜੂਨ ਤੱਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 34 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ 41 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ 20 ਫੀਸਦੀ (ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ), 10 ਫੀਸਦੀ (ਪੋਂਗ), ਅਤੇ 21 ਫੀਸਦੀ (ਕੋਲ) ਸਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੈਮਾਂ ਲਈ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਔਸਤ ਭੰਡਾਰਨ 30 ਫੀਸਦੀ, 22 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ 39 ਫੀਸਦੀ ਹੈ।
