Last Updated :
26 July 2026, 05:13 PM IST
Courtesy: pinterest
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ. ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਦਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੱਗਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਾਲ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ 29 ਜੁਲਾਈ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪੰਜ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁੱਖ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਉਨੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੋਤਿਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਤਿਥੀ 28 ਜੁਲਾਈ ਸ਼ਾਮ 6:18 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 29 ਜੁਲਾਈ ਰਾਤ 8:05 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ। ਉਦਯਾ ਤਿਥੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ 29 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੁਰੂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬੋਲਣਾ, ਤੁਰਨਾ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਵਸਤੂ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਘਰਸ਼, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲਕ ਲਗਾ ਕੇ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰੋ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆ ਗੁਰੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਮੌਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਜਾਂ ਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕਹੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਵੋ। ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਦੀਖਿਆ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਭੇਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵਿਆਸ, ਭਗਵਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਉਨੱਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਔਪਚਾਰਿਕ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
