Last Updated :
24 July 2026, 08:19 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ 31 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ITR ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 139(4) ਤਹਿਤ Belated Return ਭਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰਿਟਰਨ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਜਾਂ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਰੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੁਕਾਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ITR ਭਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 234F ਤਹਿਤ 5,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ 1,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹੇਗਾ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ TDS ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰਿਫੰਡ ਲੈਣ ਲਈ ITR ਭਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦੇਰ ਨਾਲ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਕਾਰਨ ਰਿਫੰਡ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਆਜ ਦਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਵੀ Belated Return ਨਹੀਂ ਭਰਦੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ITR-U (Updated Return) ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਟੈਕਸ, ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ITR-U ਰਾਹੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਰਿਫੰਡ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਟੈਕਸ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਬਕਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ITR ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਧਾਰਾ 234A ਤਹਿਤ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ 'ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 1 ਫੀਸਦੀ ਵਿਆਜ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਰੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗੀ, ਵਿਆਜ ਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ITR ਭਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਿਟਰਨ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸਕ੍ਰੂਟਨੀ ਜਾਂ ਕੰਪਲਾਇੰਸ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਮੇਂ ਸਿਰ ITR ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੁਰਮਾਨੇ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਰਿਫੰਡ ਵੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਲੋਨ, ਵੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਭਰੀ ਗਈ ITR ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ITR ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।
31 ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੀ ਮੂਲ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮਿਤੀ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਛੁੱਟ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Belated Return ਜ਼ਰੂਰ ਦਾਖਲ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੇਲੋੜੇ ਜੁਰਮਾਨੇ, ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
