Last Updated :
22 June 2026, 02:40 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
1975 ਵਿੱਚ ਆਈ ‘ਸ਼ੋਲੇ’ ਦੇ ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਅਮਜਦ ਖਾਨ ਦਾ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿਲੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਖਲਨਾਇਕ ਗੱਬਰ ਵਰਗੀ ਛਾਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ 1987 ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ’ ਨੇ ਮੋਗੈਂਬੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਲੇਨ ਦਿੱਤਾ।
ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਬੀਹੜ ਦਾ ਡਾਕੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਉਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਡਾਇਲਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਦੀ ਪਰ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੋਗੈਂਬੋ ਇੱਕ ਸਟਾਈਲਿਸ਼, ਰਹੱਸਮਈ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਕਿਰਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਖਾਸ ਪੁਸ਼ਾਕ, ਅਜੀਬ ਹੇਅਰਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਲੇਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੋਗੈਂਬੋ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਿਰਦਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਵਿਲੇਨ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਇਲਾਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
‘ਕਿਤਨੇ ਆਦਮੀ ਥੇ?’ ਅਤੇ ‘ਮੋਗੈਂਬੋ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ’ ਵਰਗੇ ਡਾਇਲਾਗ ਅੱਜ ਵੀ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਇਕਾਨਿਕ ਡਾਇਲਾਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਮਜਦ ਖਾਨ ਨੇ ‘ਸ਼ੋਲੇ’ ਵਿੱਚ ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਕੇ ਰਾਤੋਂ-ਰਾਤ ਸਟਾਰ ਵਿਲੇਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਈ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਪਰ ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ।
ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਦਾ ਸਫਰ ਅਮਜਦ ਖਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਮਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
‘ਨਿਸ਼ਾਂਤ’, ‘ਮੰਥਨ’ ਅਤੇ ‘ਆਕਰੋਸ਼’ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੋਗੈਂਬੋ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਬਣੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਰ ਡਾਇਲਾਗ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਡਾਇਲਾਗ ਅੱਜ ਵੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਕਈ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਿੱਤੀ।
ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਗੈਂਬੋ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਨਗੀਨਾ’ ਵਿੱਚ ਭੈਰਵਨਾਥ, ‘ਘਾਇਲ’ ਵਿੱਚ ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ, ‘ਕਰਨ ਅਰਜੁਨ’ ਵਿੱਚ ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ‘ਦਾਮਿਨੀ’ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਜੀਤ ਚੱਢਾ ਵਰਗੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਰ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਲੁੱਕ, ਬਾਡੀ ਲੈਂਗਵੇਜ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹਰ ਵਾਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਅਨੁਭਵ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਖਲਨਾਇਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਭਾਈਆਂ। ‘ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਇੰਗੇ’ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵਾਲਾ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।
‘ਜਾ ਸਿਮਰਨ ਜਾ, ਜੀ ਲੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ’ ਵਾਲਾ ਡਾਇਲਾਗ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿਨੇਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹਾਨ ਵਿਲੇਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰ ਖਲਨਾਇਕ ਕਿਰਦਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਮੋਗੈਂਬੋ, ਭੈਰਵਨਾਥ, ਦੁਰਜਨ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ ਅਤੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਚੱਢਾ ਵਰਗੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ‘ਵਿਲੇਨਾਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
