Last Updated :
11 July 2026, 10:46 AM IST
Courtesy: @NarendraModi
ਆਕਲੈਂਡ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਲਕਸਨ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਲਕਸਨ ਨਾਲ ਦੁਵੱਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਈਵਾਲ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਖਿਆ, ਵਪਾਰ, ਖੇਡਾਂ, ਪਸ਼ੂਪਾਲਣ, ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 18 ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਏ। ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮਝੋਤਿਆਂ ਬਾਰੇ
1- ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾ 2030 ਤੱਕ ਭਾਰਤ-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰੋਡਮੈਪ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ 'ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਰੋਡਮੈਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2- ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰੱਖਿਆ ਬਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਆਫ਼ ਐਰੇਂਜਮੈਂਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ।
3- ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਗੂਕਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ।
4- ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰੱਖਿਆ ਬਲ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਬਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
5- ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗਾ।
6- ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਥਾਰਟੀ (NDMA) ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਸੀ (NEMA) ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਆਫ਼ਤ ਤਿਆਰੀ, ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ।
7- ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
8- ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ-ਤੋਂ-ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਗੀਆਂ।
9- ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੇਡ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦਵਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 10- ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲੋਥਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਕੰਪਲੈਕਸ (NMHC) ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ NMHC ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ (MoU) 'ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ।
11- ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਕਲਾ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ।
12- 2030 ਤੱਕ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ₹35,000 ਕਰੋੜ (ਜਾਂ NZD 7 ਬਿਲੀਅਨ) ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
13- ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ, ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
14- ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਓਸ਼ੀਅਨ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹੀ ਥੰਮ੍ਹ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ, ਗੈਰ-ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ (IUU) ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਏਗਾ।
15- ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਗਲੋਬਲ ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਅਲਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਬਾਇਓਫਿਊਲ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ।
16- ਕੀਵੀ ਫਰੂਟ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ; ਇਸ ਤਹਿਤ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਵੀ ਫਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਦੋ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
17- ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪੋਲਰ ਐਂਡ ਓਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ (ਗੋਆ) ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਂਟਰਬਰੀ (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ। ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ।
18- ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਐਂਟਰਪ੍ਰਨਿਓਰਸ਼ਿਪ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (ਕੁੰਡਲੀ) ਅਤੇ ਮੈਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ) ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
