Last Updated :
11 February 2026, 10:21 AM IST
ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਿਸਾਈਲ ਸਟੋਰ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਜ਼ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਠੋਸ ਇੰਧਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਲਦੀ ਲਾਂਚ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਏਐਫਪੀ ਦੇ ਇਨਫੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਹੈ।
ਦਿਜਫੁਲ ਛੋਟੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰੇਂਜ ਲਗਭਗ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਿਸਾਈਲ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਹਿਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤੈਨਾਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਂਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫਤਹ-1, ਹਾਜ ਕਾਸਿਮ ਅਤੇ ਖੈਬਰ ਸ਼ੇਕਨ ਮੱਧ ਰੇਂਜ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਲਗਭਗ 1400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਥੀ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਦੀ ਸਟੀਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹੌਲ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਐਮਾਦ ਅਤੇ ਗਦਰ-1 ਹੋਰ ਅਧੁਨਿਕ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ 1700 ਤੋਂ 1950 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਜੋਰਡਨ ਵਰਗੇ ਦੂਰਲੇ ਟੀਚਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਵਾਰਹੈੱਡ ਵੀ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਰਾਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੋਰਰਮਸ਼ਹਰ ਅਤੇ ਸੇੱਜਿਲ ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਰੇਂਜ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਲਗਭਗ 2000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ 1500 ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਰਹੈੱਡ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਅੱਡੇ ਸਿੱਧੇ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਅਲ ਉਦੈਦ ਏਅਰ ਬੇਸ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਇਰਾਕ ਦਾ ਐਨ ਅਲ-ਅਸਦ ਏਅਰ ਬੇਸ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕੂਵੈਤ ਦੇ ਕੈਂਪ ਅਰਿਫਜਾਨ ਅਤੇ ਅਲੀ ਅਲ ਸਲੇਮ ਅੱਡੇ ਵੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਯੂਏਈ ਦਾ ਅਲ ਧਫਰਾ ਏਅਰ ਬੇਸ ਵੀ 2000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਰਾਨ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
