Last Updated :
05 April 2025, 06:34 PM IST
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨਿਊਜ. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 'ਸਟਾਕਹੋਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ' (SIPRI) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਖਰੀਦੇ ਗਏ 81% ਹਥਿਆਰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 74% ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਾਰਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੇੜਤਾ ਵਧਾ ਲਈ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨ ਦੀ ਮਦਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤ, ਡਰੈਗਨ, ਯਾਨੀ ਚੀਨ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 'ਸਟਾਕਹੋਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ' (SIPRI) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 81% ਸਿਰਫ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 74% ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹੋਣ, ਟੈਂਕ ਹੋਣ, ਡਰੋਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬੀਜਿੰਗ ਦੇ ਰਹਿਮ 'ਤੇ ਹੈ।
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਨਾਲ J-35A ਵਰਗੇ ਸਟੀਲਥ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੀਨ ਤੋਂ J-17 ਜੈੱਟ, VT-4 ਟੈਂਕ, ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਗਾਈਡਡ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਫ੍ਰੀਗੇਟ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਨਿਰਭਰਤਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿਰਦਰਦੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ' ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਖੁਦ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੇਜਸ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਪਿਨਾਕਾ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ, ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਲੜਾਕੂ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚੀਨ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
