Last Updated :
14 April 2026, 04:06 PM IST
FAFO ਪੇਰੈਂਟਿੰਗ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਟ੍ਰੈਂਡ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਖੁਦ ਸਿੱਖੇ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤਜਰਬਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਬੱਚਾ ਖਿਲੌਣਾ ਤੋੜ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸਬਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੇਰੈਂਟਿੰਗ ਦੇ ਕਈ ਫਾਇਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਖੁਦ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਉਹੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ। ਇਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖਤਰੇ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਜੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਛੂਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਅਕੇਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਸਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚੇ ਖਤਰਨਾਕ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਗਲਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੂਹਣਾ ਜਾਂ ਡਿੱਗਣਾ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਤੁਲਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਹਰ ਉਮਰ ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 5 ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹਾਲੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। 3 ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਾਈਡੈਂਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਸਮਝਾਉਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
FAFO ਪੇਰੈਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਰਹੇ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ। ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਭਵਿੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
