Last Updated :
13 July 2026, 04:51 PM IST
Courtesy: ai image
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਕਾਲ ਸਰਪ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ 17 ਅਗਸਤ, 2026 ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਸ਼ੁਰੂ: 16 ਅਗਸਤ 2026, ਸ਼ਾਮ 4:52 ਵਜੇ
ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਸਮਾਪਤ: 17 ਅਗਸਤ 2026, ਸ਼ਾਮ 5:00 ਵਜੇ
ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ 17 ਅਗਸਤ ਸਵੇਰੇ 6:04 ਵਜੇ ਤੋਂ 8:39 ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਦੁੱਧ, ਅੱਖਤ, ਮਿਠਾਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨੈਵੇਦਿਆ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਆਰਤੀ ਉਤਾਰੋ ਅਤੇ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰੋ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜਲਾਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 'ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ' ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਡਰ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਲਾਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਲੋਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
