Last Updated :
31 May 2024, 06:41 PM IST
Reserve Bank Of India: ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ 100 ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨਾ ਮੰਗਵਾਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਪ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਡਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 1991 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਨਾ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਆਰਬੀਆਈ ਕੋਲ 822.1 ਟਨ ਸੋਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 413.8 ਟਨ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। RBI ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 27.5 ਟਨ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੀਸ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੀਸ ਵੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਖਰੀਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਸੋਨਾ
ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਟਾਕ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸੋਨਾ ਭਾਰਤ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ 'ਚ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਸੋਨਾ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਿੰਟ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਾਗਪੁਰ ਸਥਿਤ ਆਰਬੀਆਈ ਦਫਤਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ 'ਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1991 ਤੋਂ ਹੁਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਿੱਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ
ਅੱਜ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਜਾਂ ਭੰਡਾਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 1991 ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਸਾਲ 1991 ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਕਰੀਬ 15 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਤੋਂ 200 ਟਨ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਟਾਕ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਕ ਸੂਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1991 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ।
ਆਖ਼ਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ?
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ 100 ਟਨ ਸੋਨਾ ਲਿਆਉਣਾ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਇਹ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਵੱਲੋਂ ਸੋਨਾ ਸਟਾਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਸੂਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਚਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰਕਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
