Last Updated :
14 June 2026, 08:04 PM IST
ਈਰਾਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਰਾਫਟ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਸੌਦੇ ਤੱਕ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਭਰਪੂਰੀ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਵੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦਾ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਨੇਵੀ ਪਾਬੰਦੀ (ਬਲਾਕੇਡ) ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜੋ ਮੈਮੋਰੰਡਮ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਣ ਦੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਰੌਇਟਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਦੀ 25 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਨਕਦ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਖੇਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਾਈਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਤੇਲ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦੁਬਾਰਾ ਤੇਲ ਵੇਚ ਕੇ ਮਾਲੀਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
ਪਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ, ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ (HEU) ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮਕੈਨੀਜ਼ਮ 'ਤੇ ਅਗਲੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
• ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ: ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਸੌਦਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵੀਂ ਆਰਥਿਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏਗਾ।
• ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਸਮੀਖਿਆ: ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਟਾਈਮਟੇਬਲ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
• ਪੁਨਰਉਸਾਰੀ ਯੋਜਨਾ: ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਆਪਣੇ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ, ਈਰਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਪੁਨਰਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਨਾਲ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ।
• ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਭੰਡਾਰ: ਈਰਾਨ ਦੇ HEU ਸਟਾਕ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਭਰਪੂਰੀਕਰਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਅਗਲੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਰਚਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਠੋਸ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ HEU ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਹ ਡਰਾਫਟ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ 'ਤੇ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਦਸਤਖਤ ਹੋਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ।
