Last Updated :
05 August 2026, 07:36 PM IST
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਮੀਂਹ ਦਾ ਦੌਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ‘ਚ ਮਾਨਸੂਨੀ ਸਰਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਕਰਕੇ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਬੰਨ੍ਹ (ਥੀਨ ਡੈਮ) ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਡੈਮ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਪਹਾੜਾਂ ‘ਚ ਹੋ ਰਹੀ ਮੁਸਲਧਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਵਧੀ ਨਮੀ ਨੇ ਸਿੰਚਾਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ‘ਚ ਕਮੀ ਕਰਨੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 80 ਲੱਖ ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਬਣਦੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿਰਫ 52 ਲੱਖ ਯੂਨਿਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਣ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਮਦ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਡੈਮ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੱਧਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਝੀਲ ਦੇ ਜਲਪੱਧਰ ‘ਚ ਇਕ ਮੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਪੱਧਰ 511.25 ਮੀਟਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ‘ਚੋਂ ਚਮੇਰਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 20,140 ਕਿਊਸੈਕ ਪਾਣੀ ਡੈਮ ‘ਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਪੱਧਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਲ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ‘ਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹ ‘ਤੇ ਹੁਣ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਡੈਮ ‘ਚ ਲੱਗੀਆਂ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ‘ਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਟਰਬਾਈਨ 150 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 52 ਲੱਖ ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ 8,000 ਕਿਊਸੈਕ ਪਾਣੀ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਡੀ ਬੈਰਾਜ ਝੀਲ ‘ਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਡੀ ਬੈਰਾਜ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੱਧਰ 401.50 ਮੀਟਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਰੱਥਾ 404.50 ਮੀਟਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਧੋਪੁਰ ਹੈੱਡਵਰਕਸ ਵੱਲ 11,350 ਕਿਊਸੈਕ ਪਾਣੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
