Last Updated :
14 June 2026, 08:13 PM IST
ਵਧਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਣਾਅ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਧਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਡਿੱਗਦੀ ਕੀਮਤ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (FPI) ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰਤੀ ਬਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪੂੰਜੀ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 62,853 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਸਾਲ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ FPI ਵੱਲੋਂ ਕੱਢੀ ਗਈ ਕੁੱਲ ਰਕਮ 2.87 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਸਾਲ 2025 ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ 1.66 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਡਿਪਾਜ਼ਟਰੀ ਲਿਮਟਿਡ (NSDL) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
NSDL ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ FPI ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ:
• ਜਨਵਰੀ: 35,962 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ FPI ਵੱਲੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਗਏ
• ਫਰਵਰੀ: 22,615 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ (ਜੋ ਪਿਛਲੇ 17 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ)
• ਮਾਰਚ: 1.17 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਵਿਕਰੀ
• ਅਪ੍ਰੈਲ: 60,847 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਾਹਰ ਗਏ
• ਮਈ: 32,963 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ
• ਜੂਨ (ਪਹਿਲੇ 15 ਦਿਨ): 62,853 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕੱਢੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ
ਮੌਰਨਿੰਗਸਟਾਰ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਰਿਸਰਚ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮੈਨੇਜਰ (ਰਿਸਰਚ) ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਕੱਢ ਕੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਵਾਰਤਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਅਗਲੀ ਦਿਸ਼ਾ
ਬਜਾਜ ਬ੍ਰੋਕਿੰਗ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ-ਰਿਸਰਚ ਪਬਿੱਤਰੋ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ
FPI ਦਾ ਰੁਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ:
• ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜਾਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ
• ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਓਪਨ ਮਾਰਕੀਟ ਕਮੇਟੀ (FOMC) ਦਾ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਫੈਸਲਾ
• ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨੀਤੀ
• ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨ
ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਕਿ FY27 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ (Balance of Payments) ਘਾਟਾ ਲਗਭਗ 60 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ (Current Account) ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ RBI ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ:
• ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ FCNR (Foreign Currency Non-Repatriable) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟਾਂ 'ਤੇ ਹੈਜਿੰਗ ਦਾ ਖਰਚਾ RBI ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ
• ਫਾਰੇਕਸ ਸਵੈਪ ਵਿੰਡੋ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
• FAR (Fully Accessible Route) ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ
• NRI ਅਤੇ OCI ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ
ਇਕੁਇਟੀ ਤੋਂ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਰਜ਼ੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਜਾਰੀ
ਹਾਲਾਂਕਿ FPI ਨੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ (ਇਕੁਇਟੀ) ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਕੱਢ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਜੂਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ FAR ਰੂਟ ਰਾਹੀਂ ਕਰਜ਼ੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ (ਡੈੱਟ ਸਕਿਉਰਿਟੀਜ਼) ਵਿੱਚ 13,200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ FAR ਰੂਟ ਰਾਹੀਂ ਕੁੱਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਗਭਗ 28,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
