Last Updated :
17 August 2025, 10:20 AM IST
ਹੈਂਗੋਰ ਕਲਾਸ ਪਣਡੁੱਬੀ: ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੀ ਦੋਸਤੀ ਹੁਣ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਅੱਠ ਉੱਨਤ ਹੈਂਗੋਰ-ਕਲਾਸ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੈਂਗੋਰ-ਕਲਾਸ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਂਸਰਾਂ, ਬਿਹਤਰ ਸਟੀਲਥ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਪਣਡੁੱਬੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਵੁਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਦਾ ਲਾਂਚ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਚੀਨ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਗਵਾਦਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਚੀਨ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚੀਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਸਗੋਂ ਕਈ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਉਪਕਰਣ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਟਾਕਹੋਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (SIPRI) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ 81% ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੌਜੀ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸੀ ਜਹਾਜ਼ (ਰਿਜ਼ਵਾਨ), 600 ਤੋਂ ਵੱਧ VT-4 ਜੰਗੀ ਟੈਂਕ ਅਤੇ 36 J-10CE ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2022 ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ J-10CE ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੈਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹੈਂਗੋਰ-ਕਲਾਸ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਉਪਕਰਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਆਪਣੀ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖਤਰੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
