Last Updated :
10 February 2024, 04:32 PM IST
Pakistan Election Result: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ 'ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਫਿਲਹਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੋ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਵੀ ਜਾਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੇਗੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ 266 ਵਿੱਚੋਂ 223 ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਵ 43 ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 99 ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੇਤੂ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਯਾਨੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ-ਨਵਾਜ਼ (PML-N) ਨੂੰ 71 ਅਤੇ ਬਿਲਾਵਲ ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (PPP) ਨੂੰ 53 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 43 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਕੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਬਣੇਗੀ ਸਰਕਾਰ?
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਕੋਟਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੀਟੀਆਈ ਕੋਲ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਵਿਕਲਪ ਬਚਿਆ ਹੈ?
ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤੁੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆਉਲ ਹੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੱਚੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਆਜ਼ਾਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 1985 ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਪਾਰਟੀ ਭਾਵ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਆਜ਼ਾਦ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਨਤੀਜੇ ਆਏ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਿੱਤ ਗਏ। ਫਿਰ ਆਜ਼ਾਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਪੀਐਮਐਲਐਨ ਜਾਂ ਪੀਐਮਐਲਕਿਊ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਆਖਿਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਗੀ ਇਮਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ?
ਸਤਉੱਲਾ ਖਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਇਮਰਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬੰਪਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਬਿਲਾਵਲ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ 1985 ਵਾਂਗ ਇਕ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ਾਹਜ਼ੇਬ ਜਿਲਾਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਪੀਟੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸਮਝੋ
336 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 169 ਹੈ। 336 'ਚੋਂ 266 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ 70 ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ। ਹੁਣ ਰਾਖਵੀਆਂ 70 ਸੀਟਾਂ 266 ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਵੋਟਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 141 ਸੀਟਾਂ ਹਨ
ਜੇਕਰ 266 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਬਹੁਮਤ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 134 ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਸੂਬੇ (ਪੰਜਾਬ, ਸਿੰਧ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ) ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ 266 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਵੋਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 141 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਿੰਧ 'ਚ 61, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ 'ਚ 45, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ 'ਚ 16 ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ 'ਚ ਤਿੰਨ ਸੀਟਾਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਇਸ ਗਣਿਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 35 ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਚ ਪਛੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ 'ਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਿਲਾਵਲ ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।
ਕੀ ਇਮਰਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਣੇਗਾ ਨਵਾਜ਼-ਬਿਲਾਵਲ ਗਠਜੋੜ?
ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਗਣਿਤ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਅਤੇ ਬਿਲਾਵਲ ਭੁੱਟੋ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਗਠਜੋੜ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 96 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਯਾਨੀ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਮਤ ਦੇ
ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਨਵਾਜ ਸ਼ਰੀਫ
ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ।
