Last Updated :
02 January 2026, 03:10 PM IST
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਠੰਢ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਧਾਨੀ Tehran ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੂਰਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਉਤਰ ਆਏ ਹਨ। ਲੋਕ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹਕੂਮਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਈਰਾਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੱਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਦਿਨ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬਗਾਵਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਖੜੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ। ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਕਾਮੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਫੁੱਟ ਪਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ‘ਮੁੱਲਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡੋ’ ਵਰਗੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਾਫ਼ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਮੁੱਲਾ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ, ਈਰਾਨ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਨਾਅਰੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਨੇਤਾ Ayatollah Ali Khamenei ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤੀ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ’ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਤੇਹਰਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਵੀ ਬੇਕਾਬੂ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਗੁੱਸਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋਰ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 27 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈ ਹੜਤਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਰੱਖੀਆਂ। ਇਹ ਹੜਤਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਭੜਕ ਗਿਆ।
ਤੇਹਰਾਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਜਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਅੱਗਜ਼ਨੀ, ਗੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ‘ਸ਼ਰਮ ਕਰੋ’ ਵਰਗੇ ਨਾਅਰੇ ਸੁਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਅਰਧ-ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ Fars ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਥੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸੜਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਆ।
ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ 2022 ਦੀ ਉਹ ਘਟਨਾ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ 22 ਸਾਲਾ Mahsa Amini ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ’ਤੇ ਹਿਜਾਬ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੱਜ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਉਸੇ ਦਬੇ ਹੋਏ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਕੜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪੱਥਰਬਾਜ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਹੁਣ ਸੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਕੂਮਤ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ। ਜੇ ਹਾਲਾਤ ਨਾ ਸੰਭਾਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਈਰਾਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
