Last Updated :
07 July 2026, 04:57 PM IST
Courtesy: @Khamenei_fa
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਜਿਸ ਇਰਾਕ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਖੂਨੀ ਜੰਗ ਲੜੀ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਈ, ਹੁਣ ਉਸੇ ਇਰਾਕ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੈ।
1980 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1979 ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਕ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਬਹੁਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਡਰ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸ਼ੱਤ-ਅਲ-ਅਰਬ ਜਲਮਾਰਗ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਰੂਹੋਲ੍ਹਾ ਖਾਮੇਨੇਈ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਬਣੇ ਸਨ। ਫੌਜ, ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਬੁਲ ਹਸਨ ਬਨੀਸਦਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਜੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਵੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਾਮੇਨੇਈ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਲਗਾਤਾਰ ਮੋਰਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲੱਗੇ। ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਦਸ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ। ਭਾਵੇਂ ਜੰਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿਚਾਲੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖਾਈ ਰਹਿ ਗਈ।
ਹੁਣ ਹਾਲਾਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਰਾਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਗਦਾਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਜਫ ਅਤੇ ਕਰਬਲਾ ਤੱਕ ਕਈ ਸ਼ੀਆ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧੜੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਰਾਕ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਗਵਾਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 7 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਮ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੀਆ ਧਰਮਗੁਰਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 8 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇਰਾਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਜਫ ਅਤੇ ਕਰਬਲਾ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ੀਆ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਸਮਰਥਕ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਸ਼ਹਦ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਨੇੜੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਜਫ ਅਤੇ ਕਰਬਲਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ੀਆ ਨੇਤਾ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੀਆ ਇਤਿਹਾਸ, ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਇਮਾਮਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
