Last Updated :
07 July 2026, 04:30 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
'ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵੱਧ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਮੋਟਾਪੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੋਟਾਪੇ ਬਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ PM2.5 ਨੂੰ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਰੀਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਊਰੋਟੌਕਸਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗ (Impulse) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਊਂਟ ਸਿਨਾਈ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਅਤੇ BMI ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪਾਈ ਗਈ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਮਾਊਂਟ ਸਿਨਾਈ ਦੇ ਇਕਾਹਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 2007-08 ਦੌਰਾਨ ਜਨਮੇ 434 ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ PM2.5 ਨਾਲ ਵੱਧ ਸੰਪਰਕ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਮਿਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਸੀਮਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
