ਤਿੱਬਤ ‘ਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਟੁੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਨੇਪਾਲ ‘ਚ ਤਬਾਹੀ! ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ ਅਚਾਨਕ ਸੈਲਾਬ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ

ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਸੈਲਾਬ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੈ। ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਚਾਈ ‘ਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਬਣੇ।

ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਪਾਣੀ, ਚਿੱਕੜ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਸੈਲਾਬ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਸੂਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਲੈਂਡੇ ਖੋਲਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਨੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਬਚਾਅ ਲਈ ਨੇਪਾਲੀ ਫੌਜ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ, ਡਰੋਨਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਖਿਰ ਅਚਾਨਕ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸੈਲਾਬ?

ਨੇਪਾਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੈਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲਾਕੇ ਵੱਡੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰੀਬ 5,200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਟੁੱਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 1,200 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਲਬਾ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ। ਇਸ ਮਲਬੇ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵਹਾਅ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਟੁੱਟੀ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।

ਕਿਹੜੇ ਇਲਾਕੇ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ?

ਸੈਲਾਬ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਹਾਅ ਲੈਂਡੇ ਖੋਲਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਭੋਟੇ ਕੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਰਸੂਵਾ ਦੇ ਟਿਮੁਰੇ ਅਤੇ ਸਿਆਫਰੂਬੇਸੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਇਲਾਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ 30 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 9 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਨੁਵਾਕੋਟ ਅਤੇ ਧਾਦਿੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਅਸਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਅੱਗੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੰਡਕ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਲਾਪਤਾ?

ਉਪਲਬਧ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 390 ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ 1,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਗਿਯਿਰੋਂਗ ਕਾਊਂਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵਿਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ 34 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 668 ਸੈਲਾਨੀ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 177, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 90, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ 34, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ 33 ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ 25 ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਰੈਸਕਿਊ

ਨੇਪਾਲੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਚਾਅ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਕਰੀਬ 350 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਭੇਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਲਬੇ ਕਾਰਨ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਤਰਾ ਕਿਉਂ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ?

ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਆਫਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੈਲਾਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਅਚਾਨਕ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਤੇਜ਼ ਸੈਲਾਬ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਅਤੇ ਗੰਡਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।