Last Updated :
28 August 2026, 04:50 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਨਸਿਆ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਔਸ਼ਧੀ ਨੂੰ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪੱਧਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਭਾਫ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮਗਰੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰਾਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਸਾਈਨਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਚਕਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਨਸਿਆ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਗੰਭੀਰ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਨੱਕ ਜਾਂ ਸਾਈਨਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਨਸਿਆ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨੱਕ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਨਸਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਖਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਵਧੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਿਰ ਵੱਲੋਂ ਸਿਹਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਥੈਰੇਪੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੱਕ ਤੋਂ ਖੂਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਲੇਟਲੈਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਖੂਨ ਜਮਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਹੈ ਤਾਂ ਨਸਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਰੀਕਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਚੱਕਰ, ਬੇਚੈਨੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਦੇਖਰੇਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਜੇ ਥੈਰੇਪੀ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਲਗਾਤਾਰ ਖੂਨ ਆਉਣਾ, ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
