ਹੋਲੀ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੌਣਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਪਰ ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਸੁਰਾਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।ਉਸਨੂੰ ਪੇਕੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਸਿਰਫ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਨਤਾ ਹੈ।ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਸਮ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਲਿਕਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।ਪਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਬਚ ਗਿਆ।ਹੋਲਿਕਾ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਗਈ।ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਦੀ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਦੀ ਸੀ।ਸਾਸ ਨੇ ਇਹ ਮੰਜ਼ਰ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ।ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਮੰਨਤਾ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਹਿਲੀ ਹੋਲੀ ਇਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਨਵਾਂ ਰਿਸਤਾ ਅਜੇ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨਮੁਟਾਅ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਪੇਕੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਰਿਸਤਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਟਾਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਅਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਮਿਲਣ ਸਿੱਖ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਾਕ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੁਵਿਧਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੇਕੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨਾਓ।ਦਾਮਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸਸੁਰਾਲ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ ਕੁੜੀ ਨਵੇਂ ਘਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੇਕੇ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਘਰ ਆਵੇ।ਹੋਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇ।ਪੇਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮਨ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਇਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਹੋਲੀ ਪੇਕੇ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ।ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।ਪਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋੜਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।ਸਮਾਂ ਨਾਲ ਰਸਮਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੀਵੰਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।