ਕਿਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਨਕਲੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੌਖੀਆਂ ਟ੍ਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਫੌਰਨ ਪਤਾ ਲਗਾਓ

ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ ਪਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਕਲੀ ਤੇਲ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਛਾਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

Last Updated : 31 January 2026, 12:06 PM IST

ਭਾਰਤੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਸਿਰਫ਼ ਪਕਵਾਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਰਾਂਠੇ ਸੇਕਣ ਅਤੇ ਅਚਾਰ ਪਾਉਣ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਈ, ਓਮੇਗਾ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ ਛੇ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਐਂਟੀ ਫੰਗਲ ਗੁਣ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਵ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਿਸ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਿਸ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਲੱਭਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਆਮ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖ਼ਾਲਿਸ ਤੇਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਸਤੇ ਤੇਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਲਾਵਟ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜਦੀ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤੇਲ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ?

ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਰਗੇਮੋਨ ਤੇਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਮ ਤੇਲ ਜਾਂ ਮਿਨਰਲ ਆਇਲ ਵੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕਰੰਜਾ ਤੇਲ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਰਟੀਫ਼ਿਸ਼ੀਅਲ ਰੰਗ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਰੀਰ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਤੇਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

ਅਸਲੀ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਚੁਭਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਹਿਕ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਜਲਨ ਜਿਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਆਦ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੜਕ ਅਤੇ ਗਰਮਾਹਟ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸੁਗੰਧ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਹਿਕ ਬਹੁਤ ਹਲਕੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਿਫ਼ਾਈਨਡ ਤੇਲ ਵਰਗੀ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮਿਲਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੁਗੰਧ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ।

ਹਥੇਲੀ ‘ਤੇ ਰਗੜ ਕੇ ਪਰਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?

ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬੂੰਦਾਂ ਹਥੇਲੀ ‘ਤੇ ਲਵੋ। ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋਰ ਨਾਲ ਰਗੜੋ। ਜੇ ਤੇਲ ਖ਼ਾਲਿਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਇਹ ਮਹਿਕ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ। ਜੇ ਰਗੜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਕ ਜਲਦੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਿਲਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਹਿਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫ੍ਰਿਜ਼ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?

ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟੇ ਲਈ ਫ੍ਰਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿਓ। ਅਸਲੀ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੇਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰਤਾਂ ਬਣ ਜਾਣ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਵੋ ਮਿਲਾਵਟ ਹੈ। ਜੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਜਮ ਜਾਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਰਲ ਰਹੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਤੇਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਾਰਗਰ ਹੈ।

ਤੇਲ ਦੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਨਕਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?

ਖ਼ਾਲਿਸ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਹਲਕਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਲ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਾਵਟੀ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਨਕਲੀ ਰੰਗ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੰਗ ਅਸਵਭਾਵਿਕ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਲ ਦਾ ਰੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਨਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

Tags :