Last Updated :
20 May 2026, 02:52 PM IST
1 ਕਿਲੋ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਪਨੀਰ ਨਿਕਲੇਗਾ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਨੀਰ ਘੱਟ ਬਣੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੋਨਡ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫੈਟ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਨੀਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਘੱਟ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਭੈਂਸ ਦਾ ਖ਼ਾਲਿਸ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਫੈਟ ਮਿਲਕ ਵਰਤਦੇ ਹੋ ਤਾਂ 1 ਕਿਲੋ ਦੁੱਧ ਫਾੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 230 ਤੋਂ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਨੀਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਲਾਈ ਅਤੇ ਫੈਟ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਨੀਰ ਵੀ ਉੱਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਅਤੇ ਨਰਮ ਬਣੇਗਾ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਪਨੀਰ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲਾਵਟ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪਨੀਰ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਟੈਕਸਚਰ ਰਬੜ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਪਨੀਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 70 ਤੋਂ 80 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਂਡਡ ਪੈਕ ਵਾਲਾ ਪਨੀਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਕੀਮਤ 100 ਤੋਂ 130 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਧਰ 1 ਕਿਲੋ ਫੁੱਲ ਕ੍ਰੀਮ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਕਰੀਬ 70 ਤੋਂ 80 ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੈਸ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ਖਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਖਰਚ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਘਰ ਦਾ ਪਨੀਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪਨੀਰ ਮੱਖਣ ਵਰਗਾ ਨਰਮ ਬਣੇ ਤਾਂ ਫੁੱਲ ਫੈਟ ਮਿਲਕ ਜਾਂ ਭੈਂਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹੀ ਵਰਤੋ। ਦੁੱਧ ਫਾੜਦੇ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਖੌਲਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਨਿੰਬੂ ਜਾਂ ਵਿਨੇਗਰ ਨਾ ਪਾਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਗੈਸ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਥੋੜ੍ਹਾ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਜਾਂ ਵਿਨੇਗਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ ਹੀ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਨੀਰ ਦਾ ਟੈਕਸਚਰ ਵਧੀਆ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਛੇਨਾ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਟਾਸ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਤਾਜ਼ਾ ਪਨੀਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਕਈ ਲੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
