Last Updated :
03 June 2026, 12:54 PM IST
ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੋਮਵਰਕ ਦਾ ਦਬਾਅ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ, ਟੈਬਲੇਟ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਬੱਚੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕਈ ਘੰਟੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਤੋਂ ਉਨਾ ਹੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਕ ਲੈ ਜਾਓ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੋ।
ਜੇ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਰਾਇੰਗ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਕ੍ਰਾਫਟ ਬਣਾਉਣਾ, ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਜਾਂ ਪਹੇਲੀਆਂ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੋਰਡ ਗੇਮ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਨੋਰੰਜਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਘਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਰੁਟੀਨ, ਖੇਡਾਂ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਛੁੱਟੀਆਂ ਬਿਤਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
