25 ਗੁਣਾ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਭਾਰਤ: ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਨੇ 50,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਅਸਾਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ 21,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਰਿਕਾਰਡ 38,424 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 62% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਰੀਬ 12,500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੌਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
Last Updated :
01 June 2026, 11:01 AM IST
ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਛੋਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਵੀ ਬੁਲੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਹਮੋਸ, ਆਕਾਸ਼, ਲੋਇਟਰਿੰਗ ਮਿਊਨੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨੇਤਰ ਵਰਗੇ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਫਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਹੁਣ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੌਦੇ ਹੋ ਵੀ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ 21,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਰਿਕਾਰਡ 38,424 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 62% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਰੀਬ 12,500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੌਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 3,600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਡੀਲ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਅਰਮੇਨੀਆ ਨਾਲ 6,100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੰਟਰੈਕਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਦੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਗੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵਸਨੀਕਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤਭਾਰਤ ਹੁਣ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਅਰਮੇਨੀਆ ਮੁੱਖ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 2.8 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (ਕਰੀਬ 23,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਰਜ਼ੇ ਬੋਇੰਗ ਅਤੇ ਲੌਕਹੀੜ ਮਾਰਟਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਗਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਰਮੇਨੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਤਿਆਰ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰੱਖਿਆ ਸਮਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
50,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਕਦਮਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2029-30 ਤੱਕ 50,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਟੀਚਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਵ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2016-17 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਮਹਿਜ਼ 1,522 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ 38,424 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ 25 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਰੁਚੀ ਨੇ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੌਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇਗਾ।