Last Updated :
13 August 2024, 06:39 PM IST
Indian Population: ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoSPI) ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2036 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 152.2 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 48.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 48.5 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ 'ਵੂਮੈਨ ਐਂਡ ਮੈਨ ਇਨ ਇੰਡੀਆ 2023' ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2011 ਤੋਂ 2036 ਤੱਕ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਕਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, 60 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2036 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2011 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਸਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਪਿੱਛੇ 943 ਔਰਤਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਸਾਲ 2036 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 952 ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜੈਂਡਰ ਬੇਸਡ ਡਾਟਾ
ਰਿਪੋਰਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਬਾਦੀ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਆਰਥਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਧਾਰਤ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਗ ਅੰਕੜੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਪਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਮਿਆਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੀਂ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2016 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ, 20-24 ਅਤੇ 25-29 ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਰ (ਏਐਸਐਫਆਰ) ਕ੍ਰਮਵਾਰ 135.4 ਅਤੇ 166.0 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 113.6 ਅਤੇ 139.6 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 35-39 ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਲਈ ASFR 32.7 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 35.6 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
