Last Updated :
30 August 2023, 05:25 PM IST
ਹੁਣ ਕੋਈ ‘ਸਲਟ’, ‘ਵੇਸਵਾ’, ‘ਹੂਕਰ’ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਲਿੰਗਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਨਵਾਂ ਟੂਲਬਾਕਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਪਹਿਲਕਦਮੀ, ਲਿੰਗ ਸਟੀਰੀਓਟਾਈਪਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਹੈਂਡਬੁੱਕ,” ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਬਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰਵੱਈਏ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਕ ਰੂੜੀਆਂ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੋਈ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਲਿੰਗ ਸਟੀਰੀਓਟਾਈਪਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਤੇ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਦਮ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
30 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਵਿੱਚਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਜੱਜਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਡੀਵਾਈ ਚੰਦਰਚੂੜ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਿਤਾਬਚੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪਿਛਲੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟੀਚਾ ਪੱਖਪਾਤੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਨਿਰਪੱਖ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਹੈਂਡਬੁੱਕ ‘ਈਵ ਟੀਜ਼ਿੰਗ’ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ‘ਸੜਕ ਜਿਨਸੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ’ ਅਤੇ ‘ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਲਾਤਕਾਰ’ ਨੂੰ ‘ਬਲਾਤਕਾਰ’ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗਕ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ “ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਲਿੰਗ” ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
