Last Updated :
01 August 2026, 06:41 PM IST
ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੇਪਾਲੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਦੁਖਾਂਤ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 8,051 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਬ੍ਰਾਡ ਪੀਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹਿਮਸਖਲਨ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਘਟਨਾ 30 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 7,000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਵਾਪਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਸਮੇਤ ਚੋਟੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਿਮਸਖਲਨ (ਐਵਲਾਂਚ) ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਕਿ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ ਸਮੇਤ 10 ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਯਤਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰਜਾ ਦੇ ਸ਼ਵ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਨੌਂ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਦਾ ਅਜੇ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ। ਪੁਰਜਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ 'ਐਲੀਟ ਐਕਸਪੀਡੀਸ਼ਨ' ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਧਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
'ਨਿਮਸ ਦਾਈ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੌਸਿਬਲ' ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 8,000 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 14 ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪੁਰਜਾ ਨੇ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮੁਹਿੰਮ ਮਹਿਜ਼ 6 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 6 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿਖਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਕਿਮ ਚਾਂਗ-ਹੋ ਦਾ 8 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਾਡ ਪੀਕ ਪੁਰਜਾ ਲਈ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਚੋਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ 2019 ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ 2023 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਆਕਸੀਜਨ (ਵਾਧੂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) ਇਸ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ।
26 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪੰਜ 8,000 ਮੀਟਰ ਚੋਟੀਆਂ ਫਤਹਿ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਰੋਹੀ
ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪੰਜੇ 8,000 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ—ਨੰਗਾ ਪਰਬਤ, ਗਾਸ਼ਰਬ੍ਰੁਮ-1, ਗਾਸ਼ਰਬ੍ਰੁਮ-2, ਬ੍ਰਾਡ ਪੀਕ ਅਤੇ K2—ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 26 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਕਰਕੇ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪਰਬਤਾਰੋਹਣ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਵਾਰ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਬ੍ਰਾਡ ਪੀਕ 'ਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਟੀ ਫਤਹਿ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਖੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਦੇ ਸਕਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਬ੍ਰਾਡ ਪੀਕ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਰੂਟ ਵੀ ਖੋਜਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕ਼ਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ।
ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ ਦੇ ਨਿਧਨ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹਣ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹਸਿਕ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਪਨਾਹ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। 'ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੌਸਿਬਲ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਇਰਾਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸੰਭਵ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਬਤਾਰੋਹਣ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਜਾ ਦਾ ਨਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
