Last Updated :
27 February 2025, 10:52 AM IST
Universal Pension Scheme : ਸਰਕਾਰ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਕਾਮੇ, ਘਰੇਲੂ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਸਵੈਇੱਛਤ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕਿਰਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਕੀਮ ਸਾਰੇ ਤਨਖਾਹਦਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ ਸੰਗਠਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯੋਗਦਾਨ ਸਵੈਇੱਛਤ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਕੋਈ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ, ਜੋ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਵੈਇੱਛਤ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੀਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੈਨਸ਼ਨ/ਬਚਤ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਟਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਦੇ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1,000 ਤੋਂ 1,500 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਰਿਟਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰਮ ਯੋਗੀ ਮਾਨਧਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਘਰੇਲੂ ਕਾਮੇ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਨਸ਼ਨ ਕਵਰੇਜ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।
