Last Updated :
13 August 2026, 07:23 PM IST
ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੌਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੇਵਲ 1 ਮਿੰਟ ਚੱਲੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਗਪਗ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ, ਸਮੁੱਚੀ ਕੈਬਿਨਟ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਪੀਕਰ ਓਮ ਬਿਰਲਾ ਨੇ 'ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ' ਗੀਤ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਬਿੱਲ 'ਮਾਈਨਜ਼ ਐਂਡ ਮਿਨਰਲਜ਼ (MMDR) ਸੋਧ ਬਿੱਲ' ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ ਨੇ ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ 'ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ' ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ।
ਸੰਸਦ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੰਦਰ ਦਾ ਖਿਡੌਣਾ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ।
ਮੌਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 19 ਬੈਠਕਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਸਦਨ ਦਾ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜੀ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਤੱਕ (ਦੁਪਹਿਰ 1 ਤੋਂ 2 ਵਜੇ ਲੰਚ ਬ੍ਰੇਕ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6 ਘੰਟੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 19 ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 114 ਘੰਟੇ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਜ਼ 17 ਘੰਟੇ 30 ਮਿੰਟ ਕੰਮ ਹੋਇਆ, ਯਾਨੀ ਕਰੀਬ 96 ਘੰਟੇ 30 ਮਿੰਟ ਘੱਟ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ (2025) ਦੇ ਮੌਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 21-21 ਬੈਠਕਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 37 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।
ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ 19 ਬੈਠਕਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ 114 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀ। ਪਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 37 ਘੰਟੇ 24 ਮਿੰਟ ਹੀ ਕੰਮ ਹੋਇਆ, ਯਾਨੀ ਕਰੀਬ 76 ਘੰਟੇ 36 ਮਿੰਟ ਘੱਟ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ।
2026 ਦੇ ਮੌਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 12 ਨਵੇਂ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ 2 ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਬਿੱਲ ਟੈਕਸ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਖਣਨ, ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ, ਜਨਮ-ਮੌਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਰੋਕਥਾਮ, ਕੇਰਲ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।
ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜ (MMDR) ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਰਾਜ ਸਭਾ ਤੋਂ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 12 ਵਿੱਚੋਂ 11 ਬਿੱਲ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਸੰਸਥਾਨ (ਆਈ.ਐੱਸ.ਆਈ.) ਬਿੱਲ ਅਜੇ ਲੰਬਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋਵੇਂ ਬਿੱਲ ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੋਂ ਪਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
