Last Updated :
03 June 2026, 11:18 AM IST
ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਹੱਡੀਆਂ, ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਇਲਾਜ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੱਡੀ, ਜੋੜ ਅਤੇ ਟਰਾਮਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਲਾਜਾਂ 'ਤੇ 84 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਧਦੀਆਂ ਸਰਜੀਕਲ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਚ ਮਾਹਰ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਡੇ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਸਰਜਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੱਕ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਅਤੇ ਪਲੇਟਾਂ, ਨੇਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਇੰਪਲਾਂਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਚ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਇਲਾਜ ਤਹਿਤ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 45 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ 4.8 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ 'ਚ ਲਗਭਗ 4.1 ਲੱਖ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਵਾਧਾ, ਜਨ ਸਿਹਤ 'ਚ ਆ ਰਹੇ ਵਿਆਪਕ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 'ਚ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਘਿਸਾਅ, ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ 'ਚ ਦਿੱਕਤ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੱਧ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਚ ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਲੱਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਜੋੜ ਦਰਦ ਅਤੇ ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ 'ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਇਲਾਜਾਂ 'ਚ ਅਕਸਰ ਮਹਿੰਗੇ ਇੰਪਲਾਂਟ, ਲੰਬਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਾਜਪੁਰਾ ਨੇੜੇ ਖੇੜਾ ਗੱਜੂ ਨਿਵਾਸੀ 43 ਸਾਲਾ ਗੁਲਸ਼ਨ ਤਨੇਜਾ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਹਦ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਫੈਕਟਰੀ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਤਨੇਜਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਾਦਸਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਅਚਾਨਕ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਧ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਗੋਡੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੁੱਜਣਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਕੜਨ ਨੇ ਆਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਔਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਕ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਸਹਿ ਸਕੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 6 ਮਈ ਨੂੰ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਪਟਿਆਲਾ 'ਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਟੀਅਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਜੋੜ ਦਰਦ, ਸੁੱਜਣਾ, ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ 'ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਰਜ ਕੀਤੇ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 86,750 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਲਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। 12 ਮਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਹ ਘਰ ਪਰਤੇ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਭਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਬਿੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਗੁਲਸ਼ਨ ਤਨੇਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਹੁਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੀਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਸੁਲਭ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।”
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਸੁਲਭ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਸਰਜੀਕਲ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਗੋਡਾ, ਲੱਕ ਅਤੇ ਟਰਾਮਾ ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਰਿਕਵਰੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ 84 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਖਰਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਧਦੀ ਸਿਹਤ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਰਾਜ 'ਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਬਹਾਲ ਕਰਨ, ਵਿਕਲਾਂਗਤਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
