Last Updated :
08 August 2026, 09:26 AM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਾਭਿਸ਼ੇਕ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਖਾਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਬੇਲਪੱਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਬੇਲਪੱਤਰ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੇਲਪੱਤਰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਧਤੂਰੇ ਅਤੇ ਅੱਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਸੰਯੋਗ 'ਤੇ ਭਗਤ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਭਸਮ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਚੰਦਨ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਭਸਮ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਕਈ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਿਨ ਜਲਾਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ‘ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਆਰਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਵਣ ਦਾ ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵਰਤ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤ੍ਰਿਯੋਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਮ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ 10 ਅਗਸਤ ਦਾ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
