Last Updated :
22 August 2025, 12:45 PM IST
Tech News: ਰਿਸਰਚ ਫਰਮ ਕੈਨਾਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲਿੰਕਡ ਇੰਸੈਂਟਿਵ ਸਕੀਮ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਪੀਐਲਆਈ ਵਰਗੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ 2025 ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 44 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ 2024 ਦੀ ਇਸੇ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ 13 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 61 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 2014-15 ਅਤੇ 2024-25 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਨਿਰਯਾਤ 38 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 3.27 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਉਤਪਾਦਨ 18 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 5.45 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ 1500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 127 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
2014 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 1.9 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ ਪਰ 2024 ਤੋਂ 2025 ਤੱਕ ਇਹ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧ ਕੇ 11.3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 6 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਤਪਾਦਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2014-15 ਵਿੱਚ 2 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2024-25 ਵਿੱਚ 300 ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 150 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। 2014 ਤੋਂ 2015 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਦਾ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਫੋਨ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2024 ਤੋਂ 25 ਤੱਕ, ਇਹ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ 0.02 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
