Last Updated :
21 July 2026, 09:35 AM IST
ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਸਾਢ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੋਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਸ਼ਯਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਨਿੱਦਰਾ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਪੁੰਨ-ਪਰਵ 25 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਜਾਗਰਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੇਵਉਠਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ (20 ਨਵੰਬਰ) ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ, ਗ੍ਰਹਿ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਮੁੰਡਨ, ਯੱਗਯੋਪਵੀਤ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਤਪ, ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਮਾਂਗਲਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ 'ਤੇ।
ਜੋਤਿਸ਼-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਸਮਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦੇ ਕਾਰਕ ਸ਼ੁਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਕ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ (ਗੁਰੂ) ਅਸਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਤਮ-ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਦਰਾ ਤੋਂ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਾਂਗਲਿਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ 20 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਦੇਵਉਠਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਮਾਂਗਲਿਕ ਕਾਰਜ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ 20 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕਣਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
