Last Updated :
21 July 2026, 09:15 AM IST
ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਮੱਛਰਾਂ ਤੋਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਡੇਂਗੂ ਬੀਮਾਰੀ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਰਗਰ ਹਥਿਆਰ ਭਾਰਤੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਦਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ਟਾਕੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਤ 'Qdenga' ਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਕ ਅਥਾਰਟੀ ਤੋਂ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਫਾਰਮਾ ਕੰਪਨੀ 'ਬਾਇਓਲੌਜੀਕਲ ਈ' ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।
Qdenga ਨੂੰ 'ਟੈਟ੍ਰਾਵੇਲੈਂਟ' ਵੈਕਸੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਇਰਸਾਂ (DENV-1, DENV-2, DENV-3, DENV-4) ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕੁਝ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੀਮਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਡੇਂਗੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਡੇਂਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਲੈਣ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ 4 ਸਾਲ ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ ਦੋ ਡੋਜ਼ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ - ਪਹਿਲਾ ਟੀਕਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ 'ਤੇ ਦੂਜਾ ਡੋਜ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਬਾਂਹ 'ਚ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਏ ਹਨ; ਸਿਰਫ਼ ਹਲਕਾ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਸਿਰ ਦਾ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੂਈ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹਲਕੀ ਸੋਜ ਵਰਗੇ ਮਾਮੂਲੀ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਹਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੱਕੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
