Last Updated :
19 July 2026, 01:06 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 47 ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ 9,041 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ਾਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਅਸਧਾਰਨ ਸੀ। ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਬੈਲੈਂਸਡ ਫਲੂਇਡ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ 0.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਾਰਮਲ ਸਲਾਈਨ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 4,235 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬੈਲੈਂਸਡ ਫਲੂਇਡ ਸਮੂਹ ਅਤੇ 4,247 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਲਾਈਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਣ ਤੱਕ ਮੌਤ, ਨਵੀਂ ਡਾਇਲਿਸਿਸ ਦੀ ਲੋੜ ਜਾਂ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਬੈਲੈਂਸਡ ਫਲੂਇਡ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 3.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਦਕਿ ਨਾਰਮਲ ਸਲਾਈਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਲੈਬ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅੰਤਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਬੈਲੈਂਸਡ ਫਲੂਇਡ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਪਰਕਲੋਰਿਮੀਆ (ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦਾ ਵਧਣਾ) 31.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਨਾਰਮਲ ਸਲਾਈਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਹ 49 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਈਪਰਨੈਟ੍ਰੀਮੀਆ (ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸੋਡੀਅਮ ਦਾ ਵੱਧਣਾ) ਵੀ ਬੈਲੈਂਸਡ ਫਲੂਇਡ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਹਾਈਪਰਲੈਕਟੇਮੀਆ (ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਲੈਕਟੇਟ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣਾ) ਬੈਲੈਂਸਡ ਫਲੂਇਡ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਧ ਸੀ।
ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬੈਲੈਂਸਡ ਫਲੂਇਡ ਸਮੂਹ ਦੇ 19.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਨਾਰਮਲ ਸਲਾਈਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਹ 16.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ਾਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਬੈਲੈਂਸਡ ਫਲੂਇਡ ਅਤੇ ਨਾਰਮਲ ਸਲਾਈਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਕਲੀਨਿਕਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੈਬ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਪਰ ਮੌਤ ਦਰ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਪਟਿਕ ਸ਼ਾਕ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹੜਾ ਫਲੂਇਡ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲੂਇਡ ਗੰਭੀਰ ਕਲੀਨਿਕਲ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲੀਨਿਕਲ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲੂਇਡ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
