Last Updated :
18 July 2026, 12:49 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
WHO ਮੁਤਾਬਕ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਂਸਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ 26 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਜਾਨ ਗੁਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਰੀਜ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਉੱਚ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 87 ਫੀਸਦੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੀਵਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ ਸਿਰਫ਼ 42 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। WHO ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰਵਭੌਮ ਸਿਹਤ ਕਵਰੇਜ ਅਧੀਨ ਸੰਪੂਰਨ ਕੈਂਸਰ ਇਲਾਜ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਂਸਰ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਕੇਵਲ 9 ਫੀਸਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
WHO ਅਨੁਸਾਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜੇ, ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਅਤੇ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੱਧ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਰੀਬ 40 ਫੀਸਦੀ ਕੈਂਸਰ ਮਾਮਲੇ ਅਜਿਹੇ ਜੋਖ਼ਿਮ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਮੋਟਾਪਾ, ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ HPV, ਹੈਪਾਟਾਈਟਿਸ B ਅਤੇ C ਅਤੇ Helicobacter pylori ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਗਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। WHO ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਵਧਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2010 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ 27 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਂਸਰ ਕੰਟਰੋਲ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਇਲਾਜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੈਂਸਰ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।
WHO ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਂਸਰ ਰੋਕਥਾਮ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
WHO ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਲਏ ਗਏ ਫ਼ੈਸਲੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਕੈਂਸਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ।
