Last Updated :
18 July 2026, 12:34 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਜੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਥਕਾਵਟ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ, ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਰੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੌਲੀ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ, ਲੈਪਟਾਪ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਓ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਾਡੀ ਕਲਾਕ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ 4-7-8 ਬ੍ਰੀਦਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 4 ਸਕਿੰਟ ਤੱਕ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹ ਲਓ, 7 ਸਕਿੰਟ ਤੱਕ ਸਾਹ ਰੋਕੋ ਅਤੇ ਫਿਰ 8 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹ ਛੱਡੋ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਮੱਸਲ ਰਿਲੈਕਸੇਸ਼ਨ ਵੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਲਈ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਕੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਰੀਬ 20 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਉੱਠ ਕੇ ਕੋਈ ਹਲਕੀ-ਫੁਲਕੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਰੱਖੋ, ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੌਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰੀ ਵਰਕਆਉਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਾਹ, ਕੌਫੀ ਜਾਂ ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੇ ਪੇਅ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਜਾਂ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਭੋਜਨ ਵੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਵਰਤਣਾ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਚੈਨ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਂਦ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਦਿਨ ਭਰ ਥਕਾਵਟ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਖਰਾਟੇ, ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
